Vàng da ở trẻ sơ sinh là gì, 2 nguyên nhân gây vàng da ở trẻ sơ sinh

Vàng da ở trẻ sơ sinh thường xuất hiện khi bé vừa chào đời và biến mất sau đó 2 tuần. Có những trường hợp nặng hơn có thể gây những biến chứng về não không đáng có. Vậy vàng da ở trẻ sơ sinh là gì và vàng da có nguy hiểm không? Hãy cùng tôi theo dõi bài viết sau đây

Vàng da ở trẻ sơ sinh là gì?

Bắt đầu từ ngày thứ 2 kể từ khi ra đời, bé sẽ có hiện tượng vàng da. Hiện tượng này thường kéo dài từ 7 đến 14 ngày. Đầu tiên vàng da sẽ xuất hiện ở mặt và niêm mạc mắt sau đó sẽ lan xuống các vùng xung quanh như ngực, bụng, nặng hơn sẽ lan ra toàn thân. Nặng nhất là vàng da xuất hiện trong lòng bàn tay, bàn chân bé.

vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh
Vàng da sinh lý trẻ sơ sinh

Có các loại vàng da sau:

  • Vàng da sinh lý trẻ sơ sinh nào cũng bị và thường sau 2 tuần bé sẽ hết vàng da. Ngoài ra bé không bị các biểu hiện bất thường như hay lờ đờ mệt mỏi, bỏ ăn, thiếu máu. 
  • Vàng da do sữa mẹ, bạn hãy hâm nóng sữa đến sủi tăm sau đó để nguội rồi cho bé bú. Sau 2 ngày bé sẽ hết bị vàng da lúc đó bạn lại cho bé bú mẹ bình thường. 
  • Vàng da do tăng bilirubin gián tiếp ở mức độ bệnh lý. Trường hợp này bé sẽ cần điều trị bằng đèn chiếu hoặc thay máu, sử dụng dịch truyền hoặc thuốc truyền tĩnh mạch. Tuyệt đối không tự ý điều trị cho bé tại nhà.
  • Vàng da do tăng bilirubin trực tiếp. Cần kiểm tra xem có gì bất thường ở gan hoặc mật của bé không. Có thể điều trị bằng thuốc, nặng hơn sẽ cần can thiệp phẫu thuật.
  • Chú ý khi bật đèn cho trẻ sơ sinh bị vàng da cần che bộ phận sinh dục của bé trai lại phòng trường hợp bé bị teo tinh hoàn nếu chiếu đèn quá lâu

Dấu hiệu vàng da ở trẻ sơ sinh

Vàng da sinh lý

Vùng da mặt cổ có màu vàng hơi nhạt. Trẻ sinh thiếu tháng có khả năng bị vàng da sinh lý hơn trẻ sinh đủ tháng. Khi bị vàng da sinh lý, bé thường không có biểu hiện bất thường như quấy khóc, lờ đờ mệt mỏi.

Vàng da bệnh lý

Nếu da của bé xuất hiện tình trạng vàng đậm toàn thân, thậm chí trong lòng bàn tay và bàn chân cũng có. Sau 2 tuần không có dấu hiệu thuyên giảm, kèm theo các biểu hiện bất thường. Khi xét nghiệm thấy nồng độ Bilirubin tăng cao bạn cần có phương án điều trị. Tránh các biến chứng có thể gặp phải như bại não, nặng hơn có thể bị tử vong. 

vàng da trẻ sơ sinh hơn 1 tháng
Vàng da ở trẻ sơ sinh hơn 1 tháng tuổi là biểu hiện bệnh lý

Nếu hiện tượng vàng da ở trẻ sơ sinh hơn 1 tháng tuổi vẫn còn thì đấy là biểu hiện bệnh lý nên cho bé khám và điều trị tại bệnh viện

Tại sao trẻ sơ sinh bị vàng da

Nguyên nhân gây vàng da ở trẻ sơ sinh là do Bilirubin trong máu. Trong máu trẻ sơ sinh các hồng cầu luôn bị phá vỡ và thay thế. Quá trình đó sản sinh ra một chất gọi là Bilirubin. Hoạt chất này có màu vàng và sẽ được gan lọc ra khỏi máu sau đó thải ra qua đường vệ sinh (do đó phân có màu vàng). Trong quá trình mang thai mẹ sẽ lọc bilirubin thay bé, khi bé chào đời do gan bé vẫn chưa hoạt động hiệu quả nên bilirubin sẽ tích tụ lại trong máu gây ra hiện tượng vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh

tại sao trẻ sơ sinh bị vàng da
Trẻ sơ sinh bị vàng da là do bilirubin trong máu tăng cao

Đến 2 tuần tuổi khi gan bé đã có thể hoạt động bình thường, bilirubin sẽ được lọc ra khỏi máu và hiện tượng vàng da cũng biến mất. 

Tuy nhiên bé có khả năng mắc vàng da bệnh lý do các nguyên nhân như nhiễm trùng vùng rốn, nhiễm trùng máu, đa hồng cầu, bướu máu, bướu huyết thanh, tắc ruột, phân su chậm tiêu, tuyến gan, tuyến mật, tuyến giáp hoặc giữa 2 mẹ con có bất đồng nhóm máu….

Vàng da ở trẻ sơ sinh có nguy hiểm không?

Thông thường vàng da là hiện tượng sinh lý bình thường, tuy nhiên nếu gặp phải vàng da bệnh lý sẽ gây tổn thương nghiêm trọng cho não bộ của bé. Bởi bilirubin có thể đi vào trong não gây tổn thương tế bào não khiến não không thể phục hồi. Đây là hội chứng bại não có thể khiến bé bị điếc hoặc bại liệt.

Bé sơ sinh bị vàng da phải làm sao?

Đầu tiên hãy xét nghiệm máu xem nồng độ bilirubin trong máu là bao nhiêu, nếu nồng độ quá cao cần phải tiến hành thay máu cho bé bằng cách truyền máu có nồng độ bilirubin thấp thay thế một phần máu của bé.

bật đèn cho trẻ sơ sinh bị vàng da
Trẻ sơ sinh bị vàng da điều trị bằng đèn huỳnh quang

Trường hợp vàng da xuất hiện sau khi bạn rời khỏi bệnh viện về nhà. Hãy sử dụng đèn huỳnh quang hoặc đưa bé ra nơi có nhiều ánh sáng tự nhiên sau đó dùng tay ấn nhẹ lên các vùng da có khả năng bị vàng da và quan sát màu da. Tiếp theo hãy quan sát tròng mắt của bé xem có bị vàng không. Nếu có những biểu hiện trên thì bé đã bị vàng da cần được điều trị đúng cách.

Phơi nắng không có hiệu quả trong điều trị vàng da mà chỉ có tác dụng phòng ngừa còi xương.

Trẻ sơ sinh bị vàng da mẹ nên ăn gì?

trẻ sơ sinh bị vàng da mẹ nên ăn gì
Khi bé bị vàng bạn nên ăn loại thực phẩm gì để “trợ giúp” bé

Trong quá trình mang thai mẹ nên uống nhiều nước, giúp cho gan thải độc tốt để điều hoà lượng bilirubin trong cơ thể cả mẹ và bé.

Khi bé sinh ra đời, mẹ chỉ có thể cung cấp chất dinh dưỡng cho bé thông qua sữa mẹ, vì thể để có thể giảm thiểu lượng bilirubin trong máu bé đồng thời thì mẹ cũng cần phải thanh lọc cơ thể bằng cách:

  • Ăn các loại hoa quả có tác dụng giải độc, tăng men gan, lọc thận như dưa hấu, bưởi, chanh, bơ, dứa, táo. Các loại hoa quả mang tính kiềm giúp cân bằng độ pH trong cơ thể giúp mẹ tiết nhiều sữa hơn
  • Tăng cường sức đề kháng bằng thực phẩm có màu xanh đậm, giàu vitamin như cải xoăn, bắp cải, xúp lơ, rong biển
  • Uống nhiều nước để giải độc gan, giúp sữa nhiều hơn và chất lượng hơn. Bé được bú nhiều hơn sẽ phân giải được lượng bilirubin mới được sản sinh trong quá trình thay mới hồng cầu

Lời kết

Những thông tin trên là do tôi tổng hợp được trong quá trình chăm sóc bé bị vàng da. Điều quan trọng bạn cần biết là vàng da là biểu hiện tự nhiên của cơ thể bé. Vì vậy trong quá trình mang thai cũng như sau sinh hãy luôn quan tâm đến dinh dưỡng và sức khoẻ của người mẹ và học các kiến thức, kỹ năng chăm sóc để khi bé ra đời sẽ không gặp phải các chứng vàng da bệnh lý và bạn cũng sẽ không cảm thấy hoang mang khi bé bị vàng da.