Cách chăm sóc em bé sau sinh tốt nhất các bậc cha mẹ cần biết

Sau khi em bé ra đời là một núi các công việc mà bố mẹ cần chuẩn bị từ trước. Nếu không bạn sẽ cảm thấy lúng túng và hoang mang, đặc biệt là những người lần đầu làm cha mẹ như tôi. Cách chăm sóc em bé sau sinh như thế nào mới là tốt, làm sao để bé có sức khoẻ và phát triển toàn diện. Hãy tham khảo bài viết sau đây

1. Cách chăm sóc em bé sau sinh trong tuần đầu tiên

3 tháng đầu, 3 tháng cuối của thai kỳ và tuần đầu tiên của bé sau sinh là quan trọng nhất. Khả năng trẻ tử vong do không được chăm sóc đúng rất cao, chiếm tới gần 50%. Bởi bé vừa bước ra khỏi môi trường an toàn trong bụng mẹ để đến với một môi trường hoàn toàn khác trước đó. 

Trong giai đoạn này bé sẽ ngủ rất nhiều do đó thần kinh sẽ bị ức chế, chỉ khi bé đói hoặc đi vệ sinh bé mới thức dậy, bố mẹ cần chú ý đặc biệt. 

Cách chăm sóc em bé sau sinh tốt nhất trong tuần đầu tiên

Trong cơ thể mẹ, nhiệt độ luôn được điều hoà nhưng khi bé vừa chào đời tôi và vợ luôn phải giữ ấm cho bé, không để bé bị hạ thân nhiệt lâu vì sẽ làm bé bị cảm lạnh gây ra viêm phổi. Nhớ là luôn để bé nằm cạnh mẹ để mẹ truyền hơi ấm sang cho bé. Cần luôn có người bên cạnh mẹ và bé để chăm sóc 2 mẹ con vì mẹ sẽ rất mệt sau khi sinh.

Một cách tăng nhiệt độ khác đó là cho bé bú sữa mẹ. Trước khi ra đời bé đã được mẹ cung cấp nguồn dinh dưỡng dồi dào qua nhau thai,. Nhưng khi ra khỏi bụng mẹ bé không còn được “nuôi dưỡng” nữa. Do đó bạn cần chủ động cho bé bú để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng nhằm tăng sức đề kháng và tăng nhiệt độ cơ thể. Bất kể khi nào bé đói bé khóc bạn hãy đáp ứng lại đòi hỏi của bé. 

Sữa mẹ trong những tuần đầu còn gọi là sữa non, là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho bé sau sinh. Trong sữa non có chứa IgA với hàm lượng cao hơn rất nhiều lần so với các loại sữa thông thường. Mặt khác trong mỗi cm khối sữa non có chứa tới hơn 4 vạn bạch cầu rất có lợi cho đường tiêu hoá của bé giúp bé tránh được tiêu chảy và tăng cường hệ miễn dịch. Nếu mẹ nhiều sữa hãy tận dụng cho bé ăn tối đa. 

Vợ tôi thường hay vắt sữa để ngoài và khi bé khóc đòi ăn mà vợ mệt quá thì tôi lại thay vợ cho cháu bú. Tỷ lệ mắc các bệnh về phổi và đường ruột của bé được ăn sữa non thấp hơn so với các bé phải ăn sữa ngoài mà không được bú sữa mẹ.

Trường hợp bạn không đủ sữa cho bé bú có thể cho bé dùng thêm sữa ngoài phù hợp với độ tuổi, nhưng trước khi cho bé dùng sữa ngoài hãy khử trùng sạch sẽ các dụng cụ nhé.

Cách chăm sóc bé sau sinh tốt nhất, cho bé bú sữa non

Bạn cũng cần quan tâm đến vấn đề bài tiết của bé. Nếu một hai ngày đầu bạn không thấy bé đi ngoài, hoặc bé bị giảm cân, khó thở hay bị sặc sữa, thường xuyên tím tái và khóc nhiều hay ngủ li bì bạn cần hỏi ngay bác sĩ để kịp thời xử lý. Đối với trẻ thông thường trong những lần bài tiết đầu tiên sẽ đi ngoài ra phân có màu đậm và đặc quánh (vợ tôi hay gọi là phân su) là biểu hiện sinh lý bình thường.

Nếu phát hiện trẻ có bướu hoặc dị vật bạn cần theo dõi và tham khảo ý kiến bác sĩ chứ không nên tự ý xử lý vì có thể gây nhiễm trùng cho bé. May mắn bé nhà tôi phát triển bình thường và không có dấu hiệu gì lạ nên khi mẹ bé khoẻ hơn tôi cho 2 mẹ con về nhà chăm sóc. 

Đối với những bé sinh non hay thiếu cân nhưng biểu hiện sinh lý bình thường thì chỉ khi nào bác sĩ đồng ý cho xuất viện bạn mới nên đưa bé về nhà và phải luôn theo dõi cẩn thận.

2. Cách chăm sóc em bé sau sinh trong những tháng đầu tiên

Cách chăm sóc em bé sau sinh những tháng đầu

Vượt qua tuần đầu với những lưu ý quan trọng bạn cũng đã bớt bỡ ngỡ hơn rồi đúng không. Các tuần và tháng tiếp theo cách chăm sóc bé của bạn sẽ cải thiện hơn do bạn đã có kinh nghiệm rồi, cũng không quá khó khăn và phức tạp lắm đâu, chỉ cần bạn nhớ: 

Cho bé tiêm đúng lịch và đầy đủ

Hệ thống miễn dịch của bé sau sinh còn rất yếu và chưa hoàn thiện, để bảo vệ bé khỏi mắc các bệnh như ho gà, bại liệt, viêm não, lao….bạn phải cho bé tiêm đầy đủ và đúng lịch tiêm chủng theo độ tuổi. Dưới đây là lịch tiêm chủng các vắc xin quan trọng cho bé từ 0 đến 4 tháng tuổi

Lịch tiêm chủng cho các bé mới sinh

  • Giai đoạn này bé sẽ cần tiêm 2 mũi vắc xin VGB phòng bệnh viêm gan B và vắc xin BCG phòng bệnh lao. Vắc xin VGB nên tiêm ngay sau sinh. 

Lịch tiêm phòng cho bé 2 tháng tuổi

  • Bé sẽ cần tiêm vắc xin phòng các bệnh: Ho gà, uốn ván, bại liệt, bạch hầu, HIB mũi thứ nhất
  • Vắc xin PCV phòng bệnh nhiễm khuẩn phế cầu
  • Vắc xin MenB phòng bệnh viêm màng não nhóm B
  • Vắc xin Rotarix phòng bệnh tiêu chảy do Rotavirus. Uống làm 2 lần, lần sau cách lần đầu tối thiểu 1 tháng

Bé 3 tháng tuổi phải tiêm phòng gì?

  1. Đầu tiên là vắc xin phòng các bệnh: Ho gà, uốn ván, bại liệt, bạch hầu, HIB mũi thứ hai
  2. Tiếp đến là vắc xin phòng bệnh viêm màng não nhóm C
  3. Vắc xin Rotarix uống lần 2 để phòng tiêu chảy

Vắc xin cần tiêm cho bé 4 tháng tuổi

  • vắc xin phòng các bệnh: Ho gà, uốn ván, bại liệt, bạch hầu, HIB mũi thứ ba.
  • Vắc xin PCV phòng bệnh nhiễm phế cầu khuẩn cầu phổi 

Bạn hãy theo dõi xem bé có bị vàng da hay không

Hầu như bé nào mới sinh da cũng đều hơi vàng vàng nhất là phần mũi bé. Đặc biệt trẻ sinh non hoặc suy dinh dưỡng chắc chắn bị vàng da. 

Nếu như bé bị vàng da nhưng có các biểu hiện sau thì chỉ là bé bị vàng da sinh lý, không đáng lo ngại:

  • Sau khi sinh một ngày bé có biểu hiện bị vàng da nhưng trong vòng 7 ngày hoặc nửa tháng sẽ hết.
  • Vàng da không xuất hiện toàn thân mà chỉ ở cổ, ngực hay mặt của bé
  • Bé không có các biểu hiện như kém ăn, lờ đờ, bỏ bú
  • Khi khám thì nống độ Billirubin trong máu không vượt quá 12-14%

Nếu bé có những dấu hiện trên bạn cần xem xét điều trị càng sớm càng tốt. Không nên tự chữa bằng cách cho trẻ tắm nắng vì phương pháp này chỉ giúp bạn dễ theo dõi mức độ vàng da của bé.

Cách tắm cho bé sau sinh

tắm cho em bé sau sinh tốt nhất

Trước khi tắm cho bé bạn phải chú ý các điều sau:

  • Rửa sạch tay và khử trùng, không được để móng tay dài hay đeo trang sức khi tắm cho bé vì có thể khiến bé bị trầy xước
  • Chuẩn bị đầy đủ đồ giữ ấm để mặc cho bé sau khi tắm
  • Chuẩn bị dụng cụ để khử trùng rốn cho bé
  • Trước khi tắm cần làm ấm cơ thể bé và lưu ý nhiệt độ trong phòng không được để quá thấp tránh cho bé bị cảm lạnh. 
  • Nước tắm không nên quá nóng hoặc để nguội, trước khi tắm bạn hãy dùng tay để thử. Lúc tắm cho bé nên nói chuyện với bé để bé cảm thấy hào hứng.

Các bước tắm cho bé sau sinh đúng cách

Đầu tiên bạn hãy đặt bé nằm ngửa, dùng bông lau mắt, làm sạch mũi và lau mặt cho bé

Sau khi làm sạch khuôn mặt, tiến hành gội đầu cho bé. Chú ý ép vành tai vào lỗ tai bé để tránh nước chảy vào tai. Dùng khăn xô hoặc gạc nhúng nước nhẹ nhàng xoa lên đầu bé. Có thể dùng một ít dầu gội cho bé sơ sinh để làm sạch tóc bé. Gội đầu xong bạn hãy dùng khăn để lau khô đầu bé trước khi làm việc tiếp theo

Vệ sinh vùng rốn cho bé. Bạn phải làm cẩn thận tránh để bé bị nhiễm trùng. Nếu bé chưa rụng rốn thì nên dùng khăn ướt để lau người, không nên làm ướt rốn bé. Nếu bạn muốn tắm cho bé thì 1 tay kê cao đầu bé để phần thân dưới chạm nước và bụng cao hơn mặt nước sau đó lấy khăn lau đều người bé cho sạch. Tráng lại bằng nước sạch và lau khô vùng rốn cho bé để rốn bé không bị nhiễm khuẩn.

Đặt bé nằm lại lên khăn ấm đã chuẩn bị để lau người sau đó thay khăn khô để ủ ấm cho bé, có thể dùng nước muối sinh lý để làm sạch mắt, mũi, tai, miệng bé.

Sau đó dùng bông thấm nước hoặc khăn sô để vệ sinh rốn cho bé. Không nên quấn băng quanh rốn nhiều để rốn nhanh khô và rụng. 

Quấn tã, đeo bao tay, bao chân và đội mũ cho bé, sau đó cho bé bú để sưởi ấm nhiệt độ cơ thể.

Sau khi bé đã bú no và chìm vào giấc ngủ, bạn hãy cắt móng tay móng chân cho bé để bé không làm trầy xước da. Bé hay có thói quen đưa tay lên mặt nên nếu không cắt móng tay bé sẽ tự cào xước mặt mình. 

để chăm sóc em bé sau sinh tốt nhất hãy cắt móng tay cho bé

Chú ý trước khi đeo bao tay, bao chân cho bé cần lộn mặt trái ra và cắt hết những sợi chỉ thừa. Chúng có thể gây tổn thương cho bé vì bé không tự phản ứng lại được khi bị đau hoặc cảm thấy khó chịu

Cuối cùng bạn nên tránh ôm hôn hoặc sờ lên mặt bé để tránh lây bệnh hoặc nhiễm khuẩn, vì cơ thể và sức đề kháng của bé mới sinh còn rất yếu.